Dageraad over de akkers
Soja anders

Luc VanKrunkelsven
304 pag.
Uitgever: Wervel
Prijs 15,00

BESTEL









Luc Vankrunkelsven beschrijft in "Dageraad over de akkers - Soja anders" hoe boeren en hun organisaties anders omgaan met soja en eiwitten. De wereldwijde veevoerstromen moeten dringend verminderen. De waardevolle soja kan anders worden ingeschakeld zodat akkers en wouden zich kunnen herstellen en boerencreativiteit en biodiversiteit hand in hand kunnen gaan.
Hij bepleit dat de consument ook hierin zijn verantwoordelijkheid neemt en roept op om aan beide kanten van de oceaan de ecologische kringlopen weer te sluiten. Denk globaal, eet lokaal. Vrede op de akkers.

Luc Vankrunkelsven houdt zich al jaren bezig met de scheve verhoudingen tussen Noord en Zuid in de landbouw. Hij heeft zich vooral vastgebeten in het thema van de soja omdat het één van de landbouwgrondstoffen is waaraan je de hele wereldgeschiedenis kan ophangen, van economie tot politiek, van internationale markten tot lokale consumptiepatronen, van China over Latijns-Amerika tot Europa.

In zijn eerste boek 'Kruisende schepen in de nacht' schreef Vankrunkelsven al over de internationale sojastromen die in Europa voor gigantische mestoverschotten zorgen, en in Brazilië voor slinkend Amazonewoud en vijf miljoen landloze boeren.
In 'Dageraad over de akkers - Soja anders' beschrijft de auteur hoe aan weerskanten van de oceaan alternatieve projecten langzaam maar overtuigend gestalte krijgen. Initiatieven die de ecologische kringloop opnieuw sluiten.
Voorbeelden die aangeraakt worden zijn sojavrije zuivel van boeren in Vlaanderen die hun koeien grasklaver of kemp voeren in plaats van veevoer van sojaschroot en boerencoöperaties in Brazilië die opnieuw productieketens opzetten op mensenmaat.

Vankrunkelsven heeft het ook over de ecologische voetafdruk van het vlees eten en de immoraliteit van de biobrandstoffen, en over hoeveel (voedsel-, kleding-, transport-) kilometers ieder individu kan sparen door te sleutelen aan de eigen levensstijl.

Dit boek is, samen met Kruisende schepen in de nacht en www.sojaconnectie.be, een aanzet tot beter inzicht in globalisering, voedsel en ecologische ontwrichting, en om vanuit persoonlijke consumptiepatronen het herstel te bevorderen.

Luc Vankrunkelsven is werkzaam bij het Belgische WERVEL Werkgroep voor Rechtvaardige en Verantwoorde Landbouw.
Voor meer informatie:
www.wervel.be

_______________________________________________________________________

Wat is er mis met soja?

Luc Vankrunkelsven: "Op zich is soja geen probleem. Het is een prachtige plant die stikstof uit de lucht haalt en die in een teeltrotatie-systeem eigenlijk goed zou kunnen functioneren. Het probleem is de monocultuur van soja in het industriële 'exportlandbouw'-model. Blairo Maggi, de grootse sojaboer ter wereld, heeft 150.000 hectare soja in monocultuur. Dàt is een probleem, zowel ecologisch - ontbossing, watervergiftiging - als op het vlak van mensenrechten. En het probleem is natuurlijk ook dat meer dan 70 procent van alle soja in de wereld verdwijnt in de magen van kippen, varkens, kalkoenen, vissen en, in mindere mate, de melk- de rundveehouderij. Sinds veertig jaar kennen we hier de intensieve varkens- en kippenhouderij, en die is helemaal gebaseerd op maïs (voor energie) en soja (voor eiwitten). De maïs kunnen we zelf kweken, de soja voeren we in. Dat gaat om enorme volumes. De ecologische kringloop is letterlijk verbroken, zowel ginder als hier. Er is een ongelooflijke drainage uit Amerika, en wij zitten met reusachtige mestoverschotten."

Het probleem is dus niet de sojaplant maar ons landbouwsysteem?

"Er zijn eigenlijk twee conflicterende landbouwmodellen: de industriële landbouw en de boerenlandbouw ('agriculture paysane' in het Frans). In Vlaanderen is dat conflict minder zichtbaar, maar in Brazilië zie je het heel scherp. Je hebt enerzijds ongeveer vier miljoen boerengezinnen met een klein bedrijf van twee tot tweehonderd hectaren, en anderzijds enkele tienduizenden bedrijven met twee- tot zeshonderduizend hectaren. In die kapitalistische landbouw staan soja en maïs centraal: zij investeren niet meer in voeding maar in veevoeding. Dat industriële landbouwmodel is ook makkelijk te mechaniseren, waardoor het zeer arbeidsuitstotend is en sociaal heel veel mensen marginaliseert. Het probleem zal nog toenemen met de opkomst van de biodiesel-industrie. In Gent is er een bedrijf dat zich daarin specialiseert: de soja voert het in vanuit Brazilië, het koolzaad vanuit Canada. Dat is helemaal niet groen te noemen."

De stijl van je boek is heel persoonlijk. De korte hoofdstukjes staan vol anecdotes en voorbeelden. Hoe kwam het eigenlijk tot stand?

"Het boek is gegroeid vanuit mijn 'flitsen' - emails - over en weer tussen België en Brazilië. We hadden een project rond 'soja en de Wereldhandelsorganisatie' (WTO), met boeren van hier zowel als ginder. In dat kader schreef ik mails die werden gepubliceerd op de websites van Wervel en van Fetraf, de boerenvakbond waarvoor ik werk in Brazilië. Zo ontstond een eerste boek, dat ook in het Portugees verschenen is: Kruisende schepen in de nacht. Dat was vooral een aanklacht over soja als sociaal, economisch en politiek probleem, zowel ginder als hier. Het nieuwe boek past in een nieuw project, 'Verder dan de soja'. Het gaat meer over de creativiteit waarmee boeren ondanks alles nieuwe wegen gaan - zowel ginder als hier - om de kringlopen te herstellen, boerenmarkten te creëren,... Het gaat over alternatieven."

Wat stelt Wervel voor?

"We proberen de enorme toevloed van meer dan 37 miljoen ton soja die hier binnenkomt wat te milderen, en tegelijkertijd lokale alternatieven te zoeken, zoals grasklaver voor rundvee, hennep,... Ook minder vlees eten is één van de thema's die in het boek vaak terugkomen."