BESTEL
klik HIER voor inleiding en inhoudsopgave van het boek

VAN EILAND TOT WERELD
Appèl voor een menselijke samenleving
Dirk Barrez
Uitgeverij: EPO i.s.m. Stichting WereldDelen
256 pagina's
prijs: € 19,00

Dirk Barrez is auteur van o.a. Ik wil niet sterven aan de XXste eeuw (1999), De antwoorden van het antiglobalisme (2001) en Koe 80 heeft een probleem(2007). Dit is zijn twaalfde boek.
Hij is VRT journalist en maakte ruim 50 tv-reportages en documentaires, o.a. Argentinië, hoe een rijk land arm wordt, Short cuts of India, Het verhaal van Philips Hasselt, Het gezicht van de honger en Koe 80 heeft een probleem.
In 2003 start hij PALA.be, een gratis elektronische nieuwsbrief over onze globaliserende wereld met momenteel 26.000 abonnees - www.pala.be



Werken aan die ene leefbare wereld, democratisch, duurzaam, solidair, dat is de opdracht voor de hele mensensamenleving.

In VAN EILAND TOT WERELD beschrijft Dirk Barrez de staat van onze wereld en hoe hem beter te maken. Het is het verhaal van mensen uit alle windstreken die naar het denkbeeldige eiland Pala komen om samen het Programma voor een menselijke samenleving te schrijven.
Het zijn utopische visies, maar niet in de betekenis van onhaalbare concepten of illusies. Integendeel, deze visies van mensen die op allerlei plekken met beide voeten in de samenleving staan zijn juist zeer realistisch, zeer haalbaar. Ze geven aan welke veranderingen mogelijk zijn, welke wegen we kunnen inslaan. Het zijn mobiliserende projecten die verankerd zitten in de werkelijkheid.

Een inspirerend boek voor mensen die geloven dat het anders kan.

Het boek is in Nederland te bestellen bij stichting WereldDelen.
Distributie in België - uitgeverij@epo.be www.epo.be
U kunt een recensie-exemplaar aanvragen bij Jos Hennes:
jos.hennes@epo.be
_____________________________________________________________________________________

De staat van onze wereld en hoe hem beter te maken...

Wanneer mensen het samenleven onmenselijk hebben gemaakt en in de loopgraven van onze wereldeconomie elke dag tienduizenden omkomen en honderdduizenden hun bestaan verliezen...
Dan groeit onstuitbaar het verzet en is daar opnieuw de onuitroeibare wil om de samenleving menselijk te maken, want we weten dat het beter kan...
Dan zoeken we uitwegen, dan komen bewegingen van allerlei slag op voor alternatieven, we beginnen een wereld te bouwen zoals wij die willen. Op de hele planeet verenigen we ons in de Beweging voor een Menselijke Samenleving.

Naranga, Cayetano, Njeri, Huang, Karen, Fortunato, van overal reizen de afgevaardigden naar het eiland Pala om het verhaal en het programma van de goede samenleving te schrijven. Even hard drijft hen de ambitie om die samenleving ook nog te realiseren, met een economie die eindelijk van ons is, die de aarde geen geweld aandoet en waarvan de welvaart eerlijk verdeeld raakt, met mondiale sociale zekerheid en een aardegebruiksrecht voor iedereen.

Aan al wie beweert dat het nastreven van utopieën gevaarlijk zou zijn, antwoorden we: 'Hadden we dan geen welvaartstaten moeten afdwingen? Of geen gelijke rechten voor man en vrouw? Waarom zouden diegenen die de aarde om zeep helpen en de wereld onmenselijk maken, het recht hebben om de wereld te veranderen? Wij, de mensen, hebben de vrijheid om ons leven te verbeteren.'

Dit boek doorbreekt de crisis van de verbeelding en ziet wel alternatieven. De auteur durft opnieuw de grote verhalen brengen.

Inleiding
Onze grootste onvrijheid: 'Het kan niet anders'

'Duizenden afgedankte en opgelichte werknemers, slachtoffers van de onkunde, de inhaligheid en de fraude van hun management, opgelicht en beroofd van hun werk, van hun inkomen, van hun plek in de samenleving, van hun spaargeld en van hun pensioen, zijn hun vroegere bazen gaan opzoeken, hoe ver ze ook wonen. Ze hebben de wachters aan hun paleizen verjaagd, de hoge hekkens neergegooid, de huizen leeggeroofd en in brand gestoken. Minstens vijf zogenaamde koningen van Wall Street zijn opgehangen. Van onze correspondente in New York.'
Berichten uit een barre wereld, over de koortsen van de mondiale samenleving, blijven doordringen tot op het afgelegen eiland.

Het is nuttig om onze motieven te kennen, om in te zoomen op de beweegredenen van de Palagangers en van de maatschappelijke bewegingen waartoe ze behoren.
Wat we allemaal achter ons willen laten is die eeuwig drammende slagzin 'het kan niet anders'. Dat is de grootste onvrijheid die we ervaren: te denken dat we als mensen ons lot niet in eigen handen hebben, dat het zelfs geen zin heeft om te dromen van en te werken aan een betere wereld.
Allemaal hebben we onze verhalen.

Neem bijvoorbeeld de ondernemer met een langetermijnvisie en prachtige plannen voor een duurzame uitbouw van het bedrijf met stevige winstvooruitzichten. Hij wordt bijna de neus afgebeten, want nú moet er winst zijn, in dubbele cijfers geschreven, en nú moet het aandeel stijgen. Begrijpt hij dan echt niet dat het niet anders kan?
Of de politica die noodzakelijke langetermijnbeslissingen nastreeft en zich dus ook interesseert voor ecologische economie en mondiale politiek. Ook zij krijgt het deksel op de neus. 'Hoeveel stemmen win je daarmee, denk je? Zorg maar dat je in de media komt, zorg ervoor dat je populair wordt. Wees toch realistisch, dat is de enige manier om aan politiek te doen', roepen partijgenoten.
Leerkrachten krijgen te horen dat hun scholen 'gemanaged' moeten worden, moeten 'fuseren', groter moeten worden om 'efficiënter' te zijn, allemaal termen die overgewaaid komen uit het economische vakjargon. Natuurlijk merken leerkrachten op dat dit ten koste kan gaan van educatie, van dynamisme of loyaliteit, en dat je scholen op mensenmaat wel op je buik kunt schrijven. Steevast krijgen ze geen antwoord, wel het dogma dat het niet anders kan.
Dat is ook de boodschap wanneer wetenschappers opwerpen dat noodzakelijke contacten met het economische leven toch niet moeten uitmonden in zich verkopen aan bedrijven en industrie... Toch wel dus, dat kan vandaag niet anders, en meteen zijn ook de onafhankelijkheid van het onderzoek en de publieke toegankelijkheid van dat onderzoek verkocht.
Boerinnen die respect willen voor hun werk - en niet vastgeklonken willen worden aan een wereldmarkt die niet in staat is om voedselzekerheid en leefbare inkomens te garanderen - worden afgescheept met de dooddoener dat ze maar beter moeten concurreren op de wereldmarkt... en de volgende dag begraven we opnieuw 30.000 hongerdoden, zoals elke dag. Dat kan jammer genoeg niet anders.
Journalisten die oog willen hebben voor wat echt belangrijk is, krijgen sterke tegenwind: 'Je moet niet "zeveren", daar zijn de mensen toch niet in geïnteresseerd, je moet brengen wat de mensen willen, wat verkoopt, je moet niet de grote journalist willen uithangen...'
Werknemers en werkneemsters uit heel de wereld die hun syndicale en andere rechten willen, een leefbaar loon en een zekere mate van werkzekerheid, kunnen het antwoord wel voorspellen: 'Dat kunnen we ons niet langer veroorloven, want elders in de wereld zijn er altijd wel te vinden die voor minder willen werken.' En omdat deze opvatting wereldwijd domineert, zijn de rechten van geld en banken nu beter verzekerd dan de arbeid waar mensen van moeten leven.

Wie in deze wereld vragen heeft bij de uitverkoop van publieke goederen, bij het verzaken van de publieke verantwoordelijkheid via onverantwoorde privatiseringen van het openbaar vervoer, de energiesector, en in veel landen ook van de gezondheidszorg of zelfs het onderwijs, de politie en de sociale zekerheid, wie vraagtekens plaatst bij het terugdringen van werknemersrechten en het afbouwen van de welvaartsstaat en opmerkt dat het resultaat daarvan al te dikwijls een slechtere dienstverlening en minder welvaart is, krijgt te slikken dat het toch zo hoort, dat een andere opvatting naïef is.

Onze grootste vrijheid: het kan anders

De Palareizigers zijn die dooddoener, dat het niet anders kan, grondig beu. We hebben gezien hoe onze samenleving doordrenkt geraakt van opvattingen die geen enkel alternatief willen zien. We aanvaarden niet langer dit extremistisch fundamentalisme dat alles en iedereen aan de ongeremde vrije werking van de markt overlevert. We pikken niet langer het dogma van een economie die je geen strobreed in de weg mag leggen. Echt liberalisme en echte vrijheid zijn daarbij trouwens in geen velden of wegen te bespeuren. Dit fundamentalisme is eigenlijk ronduit de ontkenning van onze vrijheid als mens om de volle verantwoordelijkheid te dragen over hoe we het samenleven organiseren.
___________________

'We aanvaarden niet langer dit fundamentalisme dat iedereen aan de ongeremde markt overlevert.'
___________________
Voor de Palareizigers is echte menselijke vrijheid dat mensen overal meester kunnen zijn over hun werk en hun economische bestaan, dat ze mogen dromen van een leven zonder honger of van een dak dat niet lekt.
Leerkrachten moeten scholen kunnen creëren waar ze hun volle onderwijsverantwoordelijkheid kunnen opnemen.
Wetenschappers moeten hun rol van kenniszoekers kunnen vervullen met vol respect voor de universitaire waarden van openbaarheid en vrijheid van onderzoek.
Journalisten moeten de ruimte krijgen om verslag uit te brengen over wat het belangrijkst is, dichtbij en veraf. Ze moeten voor de samenleving een betrouwbaar kompas kunnen vormen.
De rechten op werk en een levensvatbaar inkomen moeten we voor iedereen waarmaken.
Er moet eindelijk aandacht komen voor de pragmatische vaststelling dat de markt en de privésector ook zwakkere kanten hebben of zelfs falen, en dat er zeker op het vlak van publieke dienstverlening plaats hoort te zijn voor de overheid en andere spelers, meer dan nu het geval is.

We weten het zeker: je moet wel heel naïef zijn om te geloven dat welvarende samenlevingen zomaar uit de lucht komen vallen, en wel heel conservatief om altijd maar 'het kan niet anders' te antwoorden. Denkt zo iemand echt dat ons leven de voorbije eeuwen vanzelf beter is geworden, zonder dat we onze dromen hebben nagejaagd, de gedroomde kansen hebben gegrepen en alternatieven hebben gerealiseerd? Het kan wel degelijk anders en beter, dat is onze grootste vrijheid.

(...)

Wat wij ons nu voornemen, is niet alle rechten en vrijheden opsommen die wij allemaal, individueel én collectief, zouden moeten kunnen genieten. We willen ons nu voluit concentreren op wat moet gebeuren om die mensenrechten dichterbij te brengen. We willen naar buiten komen met een programma voor een menselijke samenleving, radicaal en dus pragmatisch, utopisch en dus realistisch.

_________________________________________________________________________

Inhoudsopgave
Inhoud - Van eiland tot wereld

Prelude - We weten dat het beter kan 9
Pala, van eiland tot wereld
Inleiding - Onze grootste onvrijheid: 'Het kan niet anders' 13
Onze grootste vrijheid: het kan anders - Beweging voor een
beter leven - Radicaal en dus pragmatisch, utopisch en dus
realistisch - Terugval van de vertrouwde wereld ... tot zij
breekt? - Kiezen om te leven - De menselijke samenleving,
helaas geen pleonasme
Programma voor een menselijke samenleving 25
Deel 1 - Mens en democratie 25
§1. Een keuze voor de mens 25
§2. Radicale, participatieve democratie en integraal federalisme 26
§3. Mondiale democratie - de wereld van de volkeren 27
§4. Primaat van de democratie - waar nodig gaat algemeen belang
voor privébelang 33
§5. Democratie en emancipatie - een zeer breed speelveld 34
Deel 2 - Economie, planeet en chaos 37
§6. Geen samenleving en geen politiek zonder economie, geen
economie zonder planeet 37
§7. We zijn in oorlog... maar anders dan we spontaan denken 39
Deel 3 - Creatie van welvaart: democratisch, sociaal en ecologisch 47
§8. Kapitaal voor de mens, duurzaam beheerd 47
§9. De aarde en de natuur, ons grootste kapitaal 50
§10. Het recht om welvaart te creëren 53
§11. Een economie van de mens - economische democratie 55
§12. Een economie voor de mens - wij moeten onze economie
sturen 65
§13. Voorrang voor thuismarkten en regionale economieën 69
§14. Voedselsoevereiniteit en een sociaal contract voor een
duurzame landbouw 75
§15. Thuismarkteconomie en uitbouw welvaartsmachine 83
§16. Handel ja, uitbuiting neen 87
§17. Grenzen aan economische machtsconcentratie en financiële
speculatie 91
Deel 4 - Creatie van welvaart: sociaalecologisch 101
§18. Mondiale sociale kaderwet 101
§19. Het milieu heeft zijn rechten 105
§20. Een ecologische economie - een sociaalecologische economie 106
§21. Een sociaalecologisch pact 116
§22. Dienstbare technologie - gebruik wetenschap en technologie
voor wat ze waard zijn 122
Deel 5 - Verdeling van welvaart 129
§23. Menswaardig werk voor iedereen 129
§24. Welvaartsverdeling en sociale economie 136
§25. Voor iedereen een mondiaal basisinkomen 139
§26. Herverdeling - voor iedereen een maximuminkomen 145
§27. Welvaartsverdeling, ecologische economie en democratie:
aardegebruiksrecht als andere naam voor maximuminkomen 156
§28. Maatschappelijke zekerheid: kinderen, andersvaliden, zieken,
werklozen, ouderen 161
§29. Gezondheid, inkomen en verzekerde gezondheidszorg 168
§30. Wonen - van een dak boven het hoofd tot leefbare steden 175
Deel 6 - Overheid, samenleving en publieke goederen 181
§31. Veiligheid 181
§32. Rechtszekerheid 192
§33. Nood aan publieke goederen 196
§34. Actieve overheden, georganiseerde samenlevingen,
participerende burgers 203
§35. Overheidsmiddelen en belastingplicht 207
Deel 7 - Kennis en media 213
§36. Recht op kennis en onderwijs - wetenschap blijft vrij 213
§37. Het belang van informatie en van onafhankelijke media -
mediademocratie 220
Deel 8 - Samenleving, cultuur en universalisme 231
§38. Een bloeiende civiele samenleving 231
§39. Van de zin en de last van cultuur... tot universalisme 234
§40. Van multiculturele samenlevingen en wereldbeelden 240
Besluit - Van eiland tot één leefbare wereld: de Beweging voor een
Menselijke Samenleving 247
§41. Eén leefbare wereld 251
Epiloog - En de politiek? 253
Index 255